Tabula Scripta

Sinds november 2014 geeft architect en Rijksbouwmeester Floris Alkemade invulling aan het lectoraat Architectuur. Het lectoraat is gericht op de rol, middelen en vakmanschap in de conditie van de Tabula Scripta. Inherent aan de aard van het thema, zal er daarbij geen nadrukkelijk onderscheid gemaakt worden tussen architectuur, stedenbouw en landschapsarchitectuur.

Uit: undefinedTabula Scripta

De onderzoeksvraag
De ontwerpcultuur is doordrongen van het belang van de context. Doorgaans functioneert de contextuele overweging daarbij als een mentale constructie die de condities buiten de contouren van het project definieert; de context als omgevingsfactor, als decor.

Het lectoraat stelt zich de vraag over de status en invloed van de context, niet buiten maar binnen de contouren van een project. Het projectgebied als Tabula Scripta.

Het onderzoek richt zich niet alleen op het behoud door transformatie van wat als waardevol wordt beschouwd. Ook de omgang met het niet-beschermde en meer recente generieke erfgoed valt onder de studie.

De hedendaagse periferie ontbeert trots en aandacht. Waar centra zich door beschermende beperkingen karakteriseren, bieden de randen vrijheid. Een vrijheid die zich vreemd genoeg vooral in nietszeggendheid lijkt te uiten en waar de gebouwde omgeving veel minder gewaardeerd wordt.

De kaarten met de fotodichtheid van Eric Fisher spreken duidelijke taal, historische centra tekenen zich duidelijk af, de gebieden daarbuiten blijven onzichtbaar. Hier toont zich een maatschappelijke cultuur met Alzheimer: de eigen tijd laat geen sporen na, het verre verleden is scherp in beeld.

In deze context richt het onderzoek zich op de vraag of dezelfde transformatieprincipes die met zoveel zorgvuldigheid onderzocht worden voor de omgang met het culturele erfgoed, ook in staat zijn deze nieuwe, anonieme gebieden op te waarderen: een Darwinistisch proces: evolutie door transformatie, verandering niet als bedreiging maar als een essentiële conditie.

Met deze interpretatie van het thema van de Tabula Scripta worden bestaande en nieuwe methodes onderzocht waarmee de context en dus het verleden binnen de contouren van een project geïntegreerd kan worden.

Het verre en het recente verleden als even onderzoekswaardig met als uitgangspunt de mogelijke transformatie.

Het onderzoek richt zich daarbij op de achterliggende principes, met beeld en vorm als bijproduct.

Onderzoeksmethode
Waar de onderzoeksvraag noodzakelijk abstract is, wordt de onderzoeksmethode zo concreet en praktisch mogelijk opgezet en daarmee gerelateerd aan concrete opgaven.

In mijn beroepspraktijk, achttien jaar bij OMA, zes jaar een eigen bureau, heb ik aan een groot aantal projecten gewerkt, op alle schaalniveaus, meer in het buitenland dan in Nederland.

Dit vormt een rijke achtergrond waaruit een aantal concrete onderzoekthema's gedistilleerd kunnen worden in aansluiting op de onderzoeksvraag. In lijn hiermee wordt er gestreefd naar praktijkgericht onderzoek.

Op basis van deze deelthema's zullen gedurende vier jaar opgaven worden geformuleerd voor een aantal projecten, oefeningen, colleges, vormstudies en wellicht de Winter School. De resultaten van dit onderwijs zullen zo onderdeel zijn van een groter, samenhangend onderzoek.

Floris Alkemade
emailFacebookTwitterLinkedinGoogle+