Afscheidstentoonstelling Noël van Dooren: Painted Lady

De moestuin is het thema van de afscheidstentoonstelling van landschapsarchitect Noël van Dooren die deze week afscheid neemt als hoofd van de opleiding landschapsarchitectuur aan de Academie van Bouwkunst. De historische binnenplaats van het academiegebouw is door hem omgetoverd tot een 'tijdelijke tuin', vol jonge sla, bonen en rabarber, als metafoor voor het 'echte' landschap

'Ik ben al lang gefascineerd door de moestuin'

De moestuin is een volstrekt ondergewaardeerd deel van het tuinontwerp. Groente en fruit tellen niet mee, want ze zijn niet voor de sier. Vorm en opzet van de moestuin dienen het nut en worden daarom zelden in esthetische categorieën beschouwd. Ik ben al lang gefascineerd door de moestuin. Niet alleen zijn groenten vaak verrassend mooi van blad en bloem, de moestuin is ook een dynamisch mini-landschap waar cycli van groei, bloei en verval zich in hoog tempo naast elkaar voltrekken. Binnen een eenvoudig ontwerpschema voltrekt zich jaar in jaar uit een waar wonder. De moestuin heeft toppers: zie de rabarber, wat een prachtige, glanzende, stoere plant! De weelderige pompoen. En het groen van jonge sla, dat Rutger Kopland al bezong.

Dat de binnenplaats van de Academie gekraakt is om er - with a little help from my friends - 8 kuub grond binnen te dragen vind ik mooi voor een bruisend instituut dat veel happenings in en om haar gebouw organiseert, maar eigenlijk nooit met groeiend spul als werkmateriaal. Een stap verder: is het eigenlijk niet raar, dat deze school een opleiding voor landschapsarchitectuur huisvest, zonder dat er ook maar een vierkante meter oefenterrein is waar je in de grond kan wroeten? Natuurlijk: de hedendaagse landschapsarchitectuur werkt niet alleen, vaak zelfs niet, met planten. Maar tijd, groei, ontwikkeling en verandering zijn wel erg eigen aan de landschapsarchitectuur; aan het landschap. En misschien moet je dat ook aan den lijve ervaren. Ongewild is zelfs het aanleggen van deze tijdelijke tuin een metafoor voor het 'echte' landschap - even daargelaten dat alleen een onpraktisch, de natuur negererend mens in augustus een moestuin nastreeft.

Bijna ieder landschapsproject waar plantaardig materiaal de hoofdzaak is, ziet er direct na aanleg een beetje zielig uit. Alles moet nog aanslaan en groeien. Ook dit mini-landschap kampt met alle tegenslagen die de vrije natuur biedt: pompoenen die door muizen zijn opgevreten, te laat ontkiemde sla, te snel gegroeide bonen. Landschap is weerbarstig. Maar ja. Klimbonen willen ook niet per aanhanger naar het Waterlooplein om bij 25 graden te wachten tot er een pot voor ze gevuld is. Ik laat dus met plezier een tentoonstelling achter die nog doorgroeit, en beter wordt. Zo is deze moestuin vooral een beeld; een conceptuele tuin, een happening die verwijst naar iets buiten deze binnenplaats. Maar het is ook een aanbod.

De tentoonstelling opent op 3 september 2009; een einddatum is er niet. Het beeld van de moestuin gaat vanzelf ter ziele na de eerste felle nachtvorst, of na een boerenkoolmaaltijd. Wat overblijft, is een experimenteerveld in de meest letterlijke zin van het woord. Ik hoop dat de studenten dit zullen uitbuiten. Samen met de nog veel te weinig benutte maquettewerkplaats ontstaat er dan ruimte voor experimenten naast die op tekening of in de computer. Zou Hans Warnau, die het meest recente ontwerp voor de binnenplaats maakte, zich omdraaien in zijn graf? Ik weet het niet. Mijn groentetuin past in een bescheiden stroming in de hedendaagse tuinkunst die tijdelijke tuinen maakt op plekken die zich daar eigenlijk niet voor lenen. Kijk maar eens naar het werk van Le Balto, Berlijn. Tijdelijke tuinen kunnen helaas danwel gelukkig worden opgeruimd - dus, Hans: het komt goed. Voor mijzelf zou ik kunnen zeggen dat ik in de vijfenhalf jaar dat ik hoofd was van de landschapsarchitectuuropleiding me zeer ben gaan thuisvoelen op de Academie. Deze buitententoonstelling is met zijn prettig hobbyisme de ultieme vorm van thuisgevoel.

Noël van Dooren
augustus 2009

_________________________

Locatie
Academie van Bouwkunst
Waterlooplein 211-213, Amsterdam
Aanvang 20:00 uur (aanmelden is niet nodig)

Links
Masteropleiding Landschapsarchitectuur