Outside In! Kunstonderwijs voor kinderen en jongeren met een beperking

Programma
Steeds vaker komen vanuit de kunstpraktijk vragen over het werken met kinderen of jongeren met een beperking. Die beperking kan lichamelijk, verstandelijk of psychisch zijn. In dit profielvak krijg je inzicht in kunstonderwijs in het speciaal onderwijs dat is georganiseerd in vier clusters voor verschillende doelgroepen.

We gaan uitzoeken welke artistieke mogelijkheden de verschillende doelgroepen hebben ondanks hun beperkingen. Kunstenaars die werken met deze jongeren komen ons vertellen over hun ervaringen. Op basis van didactische, pedagogische en ontwikkelingspsychologische modellen, leer je tijdens de lessen zelf educatieve kunstprojecten ontwikkelen met passende werkvormen.
Voorbereid zijn op het effectief begeleiden en onderwijzen van kunst aan een bijzondere doelgroep gaat ook over houding. Daarom wordt tijdens deze module aandacht besteed aan persoonlijke gevoelens en verwachtingen ten aanzien van mensen met een beperking. Inzicht in eigen handelen is noodzakelijk om pedagogische en verantwoord te kunnen handelen. Het in staat zijn tot het scheppen van een veilig en vertrouwd klimaat is daarbij een basisvoorwaarde.  
Bij deze module hoort dan een case study met als doel vaardigheden en competenties die nodig zijn voor het werken in het Speciaal Onderwijs te identificeren.
Een deel van de module belicht theoretische achtergronden zodat je een visie kunt ontwikkelen op de filosofische en cultuurkritische implicaties van het werken met een speciale doelgroep.

Over de docenten
Aaltje van Zweden-van Buuren is oprichter van Stichting Papageno. Tijdens haar masteropleiding Kunsteducatie specialiseerde zij zich in kunsteducatie voor het speciaal onderwijs, in het bijzonder voor leerlingen met een autisme spectrum stoornis. Ze verzorgt lezingen en gastcolleges in binnen- en buitenland. Ze leidt inhoudelijk kunsteducatieprojecten bij Stichting Papageno.

Carolien Hermans studeerde Orthopedagogiek aan de Universiteit van Nijmegen en werkte er gedurende 4 jaar als junior docent/onderzoeker. Aan de AHK volgde zij de masteropleiding voor Choreografie, specialisatie Nieuwe media (2004). Vanaf januari 2010 doet zij promotieonderzoek bij het lectoraat Kunst- en cultuureducatie van de AHK naar danseducatie voor speciale doelgroepen. Per 1 september is Carolien in dienst van de stichting Papageno.

Mathieu Pater werkt sinds 2006 als muziektherapeut samen met stichting Papageno. Hij volgde een opleiding Master of Arts Therapies (HOgeschool Zuyd Heerlen). Als muziektherapeut heeft hij gewerkt met kinderen en jongeren met een ontwikkelingsachterstand als gevolg van een verstandelijke of meervoudige beperking. Binnen Papageno verzorgt hij muziektherapie aan huis bij kinderen met autisme. Daarnaast werkt hij zelfstandig (Muziek & Therapie).

Leerdoelen
1. Het herkennen en benoemen van verschillende clusters binnen speciaal onderwijs
2. Vanuit een artistieke en onderwijskundige visie mogelijkheden en doelstellingen formuleren voor kunsteducatie binnen het speciaal onderwijs.
3. Herkennen en benoemen van competenties nodig bij het werken met leerlingen uit het speciaal onderwijs.
4. Ontwikkeling, legitimering en presentatie van een conceptvoorstel voor een kunsteducatief project voor het speciaal onderwijs

Studielast
56 uur (2 EC)
Contacturen (12 x 2,5 uur) waarvan 8,5 uur voor het educatief project = 30 uur
Literatuur lezen = 8 uur
Ontwikkelen kunsteducatief project en voorbereiding presentatie= 8 uur
Instellingsbezoek en observatie opdracht = 8 uur
verslag  instelling = 2 uur
Raadpleeg voor verzilvering van de studiepunten je studiegids.

Studiemateriaal
Literatuur verplicht:
- Reader Kunsteducatie in het Speciaal Onderwijs
Literatuur facultatief:
- Lieshout, van Trix (2002) Pedagogische adviezen voor speciale kinderen. Houten/Diegem:Bohn Stafleu Van Loghum

Toetsing
- Presentie en actieve deelname tijdens de lessen
- Schriftelijke en mondelinge eindopdracht
- Individueel verslag van bezoek aan instelling/atelier
- Eindopdracht
Voor de eindopdracht ontwikkelen studenten, gedeeltelijk tijdens de module in groepjes van 2 of 3 een eigen kunsteducatief project voor het speciaal onderwijs waarin de volgende onderdelen aan bod komen:
1.Beschrijving (Wat, voor wie, Waarom)
2.Legitimatie
3.Beschrijving doelgroep en motivatie van je keuze
4.Onderwijskundige en artistieke visie
5.Beschrijving  werkvormen
6.Motivatie basisprincipe (mixed ablities, inclusion, collaborative creative practice, enz enz)
7.Beschrijving randvoorwaarden, samenwerkingspartners
Dit resulteert in een schriftelijke en mondelinge presentatie van het kunsteducatieve project dat de student in een groepje heeft ontwikkeld.

Inschrijving
Studenten van de Academie voor Beeldende Vorming krijgen voorrang bij inschrijving in de volgende volgorde: vierdejaars, derdejaars, tweedejaars (zie verder intranet van BVO).