Creatief Burgerschap in het mbo

In verschillende deelprojecten wordt onderzocht hoe de combinatie van burgerschapsonderwijs met kunst- en cultuureducatie concreet kan worden vormgegeven, gebaseerd op de principes van Wicked Kunsteducatie en het onderzoek van Hessel Nieuwelink (lector Burgerschapsonderwijs, Hogeschool van Amsterdam).

De onderzoeksaanpak is veelal gebaseerd op de principes van de lesson study: ondersteund door experts doorloopt een groep mbo-docenten gezamenlijk een educatieve ontwerpcyclus, waarbij onderzocht wordt hoe studenten de gezamenlijk ontworpen lessen ervaren. Omdat dezelfde lessen op verschillende mbo-scholen wordt uitgevoerd, vormen de deelnemende docenten een onderzoeksgroep waarin ervaringen worden gedeeld en besproken.

Op initiatief van CASE (Centre for Arts & Sciences Education) ontwikkelen en testen lector Emiel Heijnen, educatief ontwerper Anneke Willemsen en teams van twee ROC in 2025-2026 vernieuwend lesmateriaal voor twee ROC’s:

• Met het ROC van Amsterdam – Flevoland ontwerpen en testen docenten cultuur, vakdocenten en mbo-studenten kunstzinnig lesmateriaal rond thema’s als mentale gezondheid, sport en beweging, protest en de buurt.
• Samen met ROC Zadkine en het Kenniscentrum Cultuuronderwijs Rotterdam uit Rotterdam en het LKCA vindt er een lesson study plaats waarin mbo-docenten en culturele partners samen kunstzinnig lesmateriaal rond hedendaagse burgerschapsthema’s ontwikkelen en uittesten.

Het lectoraat Kunsteducatie werkt mee aan een groot landelijk onderzoek naar de praktijk van cultuuronderwijs in het primair onderwijs. Het doel van het onderzoek is een beter beeld te krijgen van hoe cultuureducatie in de praktijk wordt vormgegeven. Hiertoe worden case studies uitgevoerd op 60 scholen, onder andere door een onderzoeker van het lectoraat Kunsteducatie. Het onderzoek wordt geleid door prof. dr. Edwin van Meerkerk (Radboud Universiteit).

Het Amsterdam Museum wordt gerenoveerd. Een belangrijk onderdeel van het hernieuwde Amsterdam Museum is een museum voor en door kinderen. Maar hoe gaan de programmering en de museumruimtes er precies uitzien? Wat hebben kinderen nodig om zich deze ruimtes eigen te maken en echt als plek te gebruiken voor artistieke reflecties op de stad en hun plek daarin? Om die vragen te beantwoorden gaat het Amsterdam Museum in de periode 2023-2025 samen met Amsterdamse kinderen tussen de 9 en 12 jaar het nieuwe Amsterdam Museum voor en door kinderen vormgeven door middel van het ELJA Kindermuseumlab. Behalve door het volgen van lab-sessies in de verschillende stadsdelen van Amsterdam, het samen werken aan kunstwerken en samenstellen van tentoonstellingen, krijgen de betrokken kinderen een stem via een kinderklankbordgroep en kinderdirecteur. Zo helpen ze om de blik van het publiek en personeel te openen en het museum dé plek voor kinderen te maken. Maar bovenal biedt het maken van en kijken naar kunst voor de kinderen mogelijkheden om te reflecteren op henzelf, hun omgeving en de wereld. Het Amsterdam Museum en ELJA Foundation vragen het lectoraat Kunsteducatie van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten om het driejarige traject naar een kindermuseum te begeleiden met training en onderzoek. De trainingen voor kunstenaars en museumeducatoren, voorafgaand aan de lab-sessies, zijn gebaseerd op de principes van ‘wicked arts assignments’ (Heijnen & Bremmer, 2020). Het onderzoek is gefaseerd opgezet met verkennend (‘voedend’) onderzoek in het eerste jaar en impactonderzoek in het tweede en derde jaar. Voor de uitvoering van het onderzoek heeft het lectoraat de opdracht verstrekt aan Urban Paradoxes (Sandra Trienekens). 

Bekijk het volledige overzicht van publicaties en presentaties van Emiel Heijnen.