Arts Beyond Ableism: Kunst, educatie en sociale rechtvaardigheid.

Op 25 november 2023 vond de conferentie Arts Beyond Ableism plaats in het Conservatorium van Amsterdam. Tijdens dit evenement stond het thema unlearning ableism in arts centraal: hoe kunstenaars en leraren kunnen helpen om vooroordelen tegen mensen met beperkingen in kunst, onderwijs en de maatschappij tegen te gaan. 

Aanleiding
Op initiatief van het lectoraat van de Academie voor Theater en Dans en het lectoraat Kunsteducatie kwam een groep van 10 kunstdocenten en -onderzoekers samen om ervaringen uit te wisselen over hun inclusieve werkpraktijk. Die bijeenkomst was zo positief en inspirerend, dat er nóg een bijeenkomst werd georganiseerd. De wens ontstond om deze ervaringen ook met een grote publiek te delen. Uit dit idee ontstond de Arts Beyond Ableism conferentie. Deze conferentie werd gefinancierd door het Thematisch Samenwerkingsprogramma (TCP) van de AHK. Alle foto's van de bijeenkomst zijn gemaakt door Thomas Lenden.

Inclusie in kunstlessen
Tijdens de conferentie werd gesproken over het belang van een brede aanpak om ervoor te zorgen dat iedereen, ongeacht achtergrond, dezelfde kansen krijgt om deel te nemen aan kunst en onderwijs. AHK-docenten deelden hun ervaringen en ideeën in verschillende presentaties en workshops, met als doel anderen te inspireren om inclusiever te zijn in hun kunstlessen (bekijk het hele programma hier).

Toegankelijkheidsnotitie
In aanloop naar de conferentie werd het projectteam geadviseerd door een Accessibility Advisor om zowel het productieproces als de dag zelf zo toegankelijk mogelijk te maken. Dit resulteerde in de Toegankelijkheidsnotitie, die via de knop hieronder te downloaden is. Dit document biedt praktische richtlijnen voor bezoekers en maakt inzichtelijk hoe het evenement toegankelijk(er) is gemaakt. Met de Toegankelijkheidsnotitie kan bovendien worden gedeeld hoe erover is nagedacht om de toegankelijkheid te verbeteren. Deze notitie kan als voorbeeld dienen voor andere faculteiten, academies en hogescholen om de toegankelijkheid van evenementen te vergroten en hierover effectief te communiceren.

 

Toegankelijkheidsnotitie

Klik om te downloaden

Terugblik en programmaoverzicht

Expositie Who cares? Op Mezzanine
Tijdens de hele dag was de expositie Who cares? te bezichtigen. Who cares? toonde een verzameling tekeningen van ATD Teacher-Researcher, zangeres en performer Mira Thompson. In deze tekeningen onderzocht ze hoe het is om zorg te ontvangen. Ze bracht persoonlijke zorgmomenten en ontmoetingen tot leven in grappige, opeenvolgende verhalen. Hiermee zette ze zich af tegen het simplistische denken over zorg geven en ontvangen. Met deze tekeningen liet ze zien hoe ingewikkeld en tegenstrijdig het kan zijn om zorg nodig te hebben in het dagelijks leven.

Keynote presentatie Patty Berne (Sins Invalid)
De keynote presentatie werd verzorgd door Patty Berne van Sins Invalid. Sins Invalid is een performanceproject dat kunstenaars met een beperking ondersteunt en hun werk viert, met speciale aandacht voor kunstenaars van kleur en LGBTQ+/gendervariantkunstenaars. Ze verkennen thema's als seksualiteit en het gehandicapte lichaam, en dagen traditionele opvattingen over 'normaal' en 'sexy' uit. Patricia Berne, medeoprichter en directeur van Sins Invalid, heeft een achtergrond in traumapsychologie en heeft zich ingezet voor diverse gemeenschappen, waaronder overlevenden van geweld en immigranten. Hun werk richt zich op het creëren van ruimte voor gemarginaliseerde stemmen. Berne ontving in 2020 de Disability Futures Fellowship voor hun bijdrage aan rechtvaardigheid voor mensen met een handicap. Bekijk de keynote presentatie hier: 

Sins Invalid heeft in 2015 een overzicht gemaakt van “10 Principles of Disability Justice”.

Nagesprek met Noli Kat
Aansluitend op de keynote vond een nagesprek met Noli Kat plaats. Noli Kat is een zieke kunstenaar: ze worstelt met haar psychische gezondheid. Ze maakt werk op het gebied van poëzie, proza, zelfportretten en performancekunst. In 2015 liep ze stage bij het performanceproject Disability Justice Sins Invalid.

Parallelsessie 1
Bij de eerste parallelsessie was het mogelijk om de videoles Access Intimacy door Mira Thompson en Carly Everaert of de workshop Doing Neurodiversity: Wayfaring Words door Antje Nestel en Aster Arribas bij te wonen.

Videoles On Access Intimacy van Mira Thompson en Carly Everaert
Tijdens de conferentie werd de videoles On Access Intimacy getoond. Deze videoles, in het Engels gesproken en Nederlands ondertiteld, is ontwikkeld door kostuumontwerpster en ATD-docent Carly Everaert en singer-songwriter en docent Mira Thompson. Geïnspireerd door Disability Justice en Disability Studies, verkent de les nieuwe manieren van creëren en leren vanuit een gehandicaptenperspectief. Deze videoles is ontworpen voor docenten en is de eerste van een serie over handicaps in de (podium)kunsten. 

Meer weten?
De film is gratis beschikbaar voor iedereen en is inclusief een beschrijvend transcript en een handleiding "hoe te gebruiken". Benieuwd naar de film? Stuur dan een e-mail naar Marilixe Beernink via  marilixe.beernink@ahk.nl
Lees het interview met Mira: Artistiek onderzoek - Wat houdt dat in?

Doing Neurodiversity: Wayfaring Words
Workshop gefaciliteerd door Antje Nestel en Aion Arribas

Tijdens de workshop Doing Neurodiversity: Wayfaring Words faciliteerden Antje Nestel en Aion Arribas een unieke benadering van inclusie. Ze stelden vragen zoals: Wat als we nog niet precies weten wat inclusie is? Wat als inclusie niet gaat over het verwelkomen van de ‘anderen’, zoals neurodivergente mensen en gehandicapten, maar eerder over hoe we omgaan met tendensen die vaak als pathologieën worden bestempeld?

De workshop moedigde deelnemers aan om inclusiviteit te heroverwegen door middel van 'reizende citaten', een techniek die neurodiverse woorden en gedachten centraal stelde. Hierbij kwamen ook verschillende vormen van communicatie aan bod die vaak worden genegeerd, zoals beweging, textuur, vorm, geluid, vibratie en kleur. Deze synesthetische vormen van communicatie werden besproken in de context van hoe ze vaak worden afgewezen door genormaliseerde relaties.

Shy*play, een platform opgericht door Aion Arribas en Antje Nestel, stond centraal in deze workshop. Dit platform richtte zich op het beoefenen van neurodiversiteit als een relationele praktijk van verschil, in plaats van een proces van verklaring. Ze gebruikten kunst-als-proces- en (ont)leertechnieken om sociale verbanden te creëren met hun eigen waarden, buiten de conventies van normaliteit en identificatie. Shy*play werd mede mogelijk gemaakt door het lectoraat van de Academie voor Dans en Theater.

Meer weten?

Concert My Music Ability: inclusief componeren
Na de parallelsessie was er een plenaire concertpresentatie van het Artist in Residence (AIR) project met Drake Music Scotland, dat in de drie dagen voorafgaand aan het symposium plaatsvond bij het CvA. Drake Music Scotland is een toonaangevende kunstorganisatie die prijzen heeft gewonnen voor hun werk op het gebied van inclusieve muziekpraktijken. Hun missie is om muzikanten en componisten met een handicap de kans te geven om muziek te leren, te creëren en uit te voeren, en deel te nemen aan creatieve processen. Muziektechnologie speelt hierbij een belangrijke rol. Tijdens de concertpresentatie maakten de bezoekers kennis met het project en zagen zij de wereldpremière van de muziek die door het inclusieve ensemble, bestaande uit studenten en gastmuzikanten, was gecreëerd.

Parallelsessie 2
Bij de tweede parallelsessie was het mogelijk om de workshop met RDM DanceLab en Damar Lamers of de workshop My Music Ability door Debby Korfmacher en Melissa Bremmer te volgen.

RDM DanceLab en Damar Lamers
Bij de ReDiscoverMe DanceLabs gaat het om door middel van beweging je lichaam en de mogelijkheden die het biedt te herontdekken, zowel individueel als samen. Met hun groep van amateurdansers en (semi)professionals, met en zonder chronische ziekte of fysieke uitdaging, hadden ze intensief samengewerkt aan een dynamisch en inclusief dansstuk. Na de presentatie bewogen ze samen met het publiek op een speelse en toegankelijke manier, waarbij het genieten van de kracht van dans centraal stond. 

DANS is voor IEDEREEN! Stichting ReDiscoverMe draagt bij aan een inclusief dansend Nederland met dansprojecten voor iedereen, en richt zich in het bijzonder op kwetsbare doelgroepen, waaronder mensen met een chronische ziekte of andere fysieke uitdaging. 

Meer weten?
Damar Lamers deed eerder onderzoek bij het lectoraat Kunsteducatie. Lees het onderzoek Mag ik deze dans met jou? Verkenning inclusieve danseducatie voor deelnemers met MS en Parkinson

Workshop My Music Ability door Debby Korfmacher en Melissa Bremmer
In deze workshop werden de stappen gepresenteerd die het Conservatorium van Amsterdam (CvA) heeft gezet om inclusief muziekonderwijs in het curriculum te integreren. Daarin waren de Artist-in-Residence-programma's cruciaal. Het CvA nodigde toonaangevende kunstorganisaties zoals Drake Music London en Drake Music Scotland uit om samen te werken met onze studenten. Deze organisaties bieden mogelijkheden voor mensen met een handicap en extra ondersteuningsbehoeften door muziektechnologie te integreren. We bespraken tijdens de workshop wat we hebben geleerd uit deze samenwerkingen en hoe dit heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van projecten en keuzevakken over inclusief muziekonderwijs aan het CvA. 

Meer weten?
Naar aanleiding van het Artist-in-Residence-project My Music Ability hebben projectleider Debby Korfmacher (CvA) en Melissa Bremmer (lector Kunsteducatie) het onderzoek Encountering disability in music uitgevoerd. Zij vertellen hier samen met musicus Karin van Dijk over in de podcast Kunsteducatie uitgelicht. Beluister de podcast hier.

Het (Engelstalige) wetenschappelijke artikel over het onderzoek Encountering disability in music is gratis te lezen. Lees het artikel hier

Wil je meer weten over de voorgaande AIR projecten?
In 2018 was Artist In Residence Drake Music te gast en vond de conferentie My Music Ability plaats, lees hier het verslag terug. 
In 2021 vond de tweede editie plaats van My Music Ability: Muziek voor iedereen, de conferentie waarbij (inter)nationale groepen laten zien hoe muziek maken én beleven mogelijk is voor iedereen. Lees hier het verslag terug.
In 2023 vond het AIR-project My Music Ability: Inclusive Composing plaats op het Conservatorium van Amsterdam. Lees hier het verslag terug. 

Delen