Historische archieven worden steeds vaker gezien als een publiek goed: niet alleen als bewaarplaatsen voor specialisten, maar als gedeelde infrastructuren die onderwijs, democratische verantwoording, cultureel geheugen en gemeenschaps-erfgoed ondersteunen. In de afgelopen twee decennia is deze verschuiving versneld door grootschalige digitalisering, waardoor archiefcollecties veel breder toegankelijk zijn geworden. Maar grotere toegankelijkheid leidt niet automatisch tot betekenisvolle participatie: materialen kunnen kunnen inzien of downloaden is iets anders dan ze kunnen interpreteren, eraan kunnen bijdragen, of je erin vertegenwoordigd voelen. 

Tegen deze achtergrond onderzoekt Polyphonic Archive hoe historische archieven opnieuw kunnen worden beleefd en verbeeld via sonificatie: het vertalen van archiefsporen naar geluid, compositie en audio storytelling. Het project wordt momenteel uitgevoerd aan de hand van de casus Huize Dina, een joods meisjesheropvoedingsgesticht dat in de jaren 1920 werd opgericht. Op basis van institutionele dossiers, persoonlijke documenten en archiefstukken reconstrueert het project aspecten van het dagelijks leven van de meisjes en de systemen van zorg en controle die hen vormden, terwijl het ook aandacht besteedt aan wat er in het schriftelijke archief ontbreekt: hun stemmen, emoties en geleefde ervaring. 

Via immersieve luisterervaringen wil het project “ontbrekende” of tot zwijgen gebrachte stemmen hoorbaar maken en de autoriteit van het geschreven archief ter discussie stellen. Een kernbegrip dat hierbij wordt uitgewerkt is dat van de impliciete luisteraar (een term gemunt door onderzoeker Amit Gur), waarbij luisteren fungeert als een interpretatieve brug tussen verleden en heden, en tussen institutionele documentatie en persoonlijke getuigenissen. 

Methodologisch is Polyphonic Archive nadrukkelijk interdisciplinair en combineert het archiefonderzoek, geluidscompositie, sonisch onderzoek en mediastudies. Het projectteam bestaat uit historicus Jaïr van Dijk, componist dr. Amit Gur en mediascholar dr. Tzlil Sharon, die het werk verbindt met hedendaagse geluids- en platformculturen (zoals podcasting), naast art director Ari Teperberg en stagiairs Elena Nguyen (Applied History, Erasmus Universiteit) en Bartosz Gardzińsk (Immersive Audio, CvA). 

De uitkomsten van het project omvatten een immersieve audio-installatie en podcastserie, evenals een begeleidend boek over de methoden en thema’s van het project. Op langere termijn wil het onderzoek verdere casestudy’s en academische publicaties ontwikkelen die bijdragen aan debatten over participatieve archiefpraktijken.