Tijdens de introductieweek van de Academie voor Theater en Dans (ATD) organiseerde de onderzoeksgroep Sociale Rechtvaardigheid en Diversiteit in de Kunsten de workshop Mapping Places & Traces*. Tijdens deze workshop gingen 150 nieuwe studenten in groepen van vijf op pad om de omgeving van de academie te verkennen. Niet als toevallige voorbijgangers, maar in de rol van onderzoeker, observator en maker. Voordat ze vertrokken kregen ze een korte introductie van lector Naomi Bueno de Mesquita over hoe de stad gelezen kan worden vanuit culturele pluraliteit: de lagen van geschiedenis en de sporen van gemeenschappen die zich in de stedelijke ruimte hebben genesteld.
Digitale mapping tool
Met behulp van een speciaal voor de workshop ontworpen digitale tool begonnen de studenten aan hun eerste opdracht: het bedenken van locatiespecifieke opdrachten voor hun toegewezen onderzoeksgebied. In de eerste anderhalf uur werden zo’n 200 taken geformuleerd, variërend van het beschrijven van gevelstenen en standbeelden tot het zoeken naar verhalen achter plekken die ogenschijnlijk vertrouwd leken. De tool bood de studenten bovendien de mogelijkheid hun gesprekken en observaties via een “making of”-knop vast te leggen in korte video’s.
Na deze fase werden de taken uitgewisseld en voerden de groepen elkaars opdrachten uit. In de straten rond de academie ontstonden zo kleine momenten van intensieve aandacht: studenten die samen een detail in de architectuur bestudeerden, die buurtbewoners aanspraken of die probeerden te reconstrueren door welke gemeenschappen de plek is vormgegeven. In totaal werden ruim 120 taken uitgevoerd.
Resultaten van de opdrachten
Uit de gesprekken na afloop bleek dat enkele studenten de buurt op een nieuwe manier waren gaan zien. Sommigen, die de omgeving al lang kenden, merkten dat ze zich nooit bewust waren geweest van de verhalen en details die in de straten besloten liggen. Anderen ontdekten de complexe geschiedenis van bijvoorbeeld de Stopera en gaven aan daar in hun verdere studie meer mee te willen doen. Wat eerst uitdagend bleek – het bedenken van een taak die interessant en betekenisvol was voor anderen – groeide in de loop van de workshop uit tot een waardevolle oefening in aandacht, creativiteit en samenwerking. Hoewel één middag te kort was om diep in te gaan op de vele culturele en historische lagen van de stad, bood de workshop een eerste ervaring in hoe je via deze manier van mapping een plek met nieuwe ogen kunt leren lezen. Het legde de basis voor een vervolg waarin studenten niet alleen observeren, maar ook analyseren en kritisch reflecteren op de culturele en historische pluraliteit van Amsterdam.
Waarde van de workshop voor onderwijs en vervolg
Veel studenten (nieuw in de stad, maar ook studenten die er al langer wonen) gaven aan weinig te weten over de plek waar ze studeren en er ook geen sterke verbinding mee te voelen. Het bleek bovendien niet makkelijk om taken te formuleren: je moet je actief met een onderwerp bezighouden. Het formuleren van een interessante taak is vergelijkbaar met het stellen van een goede vraag die een ander uitnodigt zich op een boeiende manier tot het onderwerp te verhouden. Op die manier kunnen studenten ook nadenken over hoe een taak kan uitmonden in een betekenisvolle performance.
De ervaren ‘disconnect’ met de omgeving benadrukt hoe waardevol het is om meer historische context en duiding te krijgen van de buurt waarin je studeert, en je bewust te worden van hoe een plek in de loop der tijd door verschillende gemeenschappen is gevormd. Zo wordt de publieke ruimte van de stad een verlengstuk van de academie en vice versa. Een verdiepingsslag zal voor geïnteresseerde studenten in een tweede workshop worden aangebracht.
* De titel is ontleend aan de voormalige onderzoeksgroep "Places and Traces" (2009-2020) aan de Design Academy Eindhoven, die werd geleid door David Hamers.
Design van de mapping-app en de workshop: Naomi Bueno de Mesquita
Ontwikkeling van de webapplicatie: Kamiel Verhelst
