De kern van het onderzoek richt zich op praktijken van zelfcensuur en stilzwijgen: hoe, waarom en onder welke omstandigheden onderzoekers en kunstenaars zich inhouden in hun expressie — binnen het klaslokaal, in onderzoekscontexten of in het publieke domein — en welke gevolgen dit heeft voor academische creativiteit, samenwerking en kennisproductie.

Door kwalitatieve en kwantitatieve methoden te combineren — waaronder enquêtes, interviews en (auto)etnografisch veldwerk binnen verschillende academische instellingen — maakt het project het mogelijk zowel algemene patronen als de fijnmazige, geleefde ervaringen van mensen in kaart te brengen die zich bewegen tussen vrijheid van meningsuiting, sociale druk en institutionele normen.

Het project onderzoekt hoe diversiteitsbeleid en -idealen zich vertalen naar de dagelijkse academische praktijk. Daarbij staat één centrale vraag centraal: in hoeverre bevordert de academische inzet voor diversiteit werkelijk een veelheid aan perspectieven, en wanneer dreigt zij juist nieuwe vormen van conformiteit te creëren? Door aandacht te besteden aan de microdynamiek van communicatie — wat wordt gezegd, wat wordt verzwegen, en waarom — legt het project bloot hoe institutionele culturen, sociale verwachtingen, groepsdruk en politieke gevoeligheden de grenzen van spreken en zwijgen binnen academische omgevingen bepalen.

Methodologie en expertise

Dr. Nofit Itzhak (onderzoeker binnen dit project) heeft een achtergrond in de culturele en psychologische antropologie. Zij brengt haar methodologische expertise in als etnograaf en interviewer, gecombineerd met haar theoretische kennis op het gebied van de antropologie van ethiek, affect en sociale interactie. Binnen het onderzoeksteam helpt zij articuleren hoe de belichaamde, emotionele en relationele dimensies van diversiteit en zelfcensuur werkzaam zijn binnen academische en artistieke contexten.

Het project sluit nauw aan bij het onderzoek Hybride Publieke Ruimtes. Waar Hybride Publieke Ruimtes onderzoekt hoe digitale technologieën en mediagebruik het stedelijk leven hervormen, richt Meerstemmigheid in de Kunsten een vergelijkbare blik naar binnen — op de academische wereld zelf. Deze samenwerking creëert een vruchtbare wisselwerking tussen ruimtelijk en sociaal onderzoek: architectonische en digitale etnografische perspectieven verrijken het onderzoek naar spreken en zwijgen, terwijl antropologische benaderingen van menselijke interactie bijdragen aan de analyse en vormgeving van publieke en institutionele ruimtes.

Impact en disseminatie

De relevantie van dit onderzoek reikt verder dan de academische wereld. Binnen universiteiten en kunstacademies zijn debatten over diversiteit, inclusie en vrijheid van meningsuiting steeds meer gepolariseerd geraakt en worden ze vaak eerder politiek dan intellectueel gevoerd. Dit project wil hierin interveniëren door empirische en conceptuele helderheid te scheppen over hoe diversiteitsidealen zich verhouden tot vrijheid van expressie. Het stelt de vraag hoe academische omgevingen inclusief kunnen blijven zonder kritisch tegenspraak te onderdrukken of intellectueel risico te vermijden — voorwaarden die essentieel zijn voor creativiteit en kritisch denken in de kunsten.

Met haar bevindingen en dialogen wil dit project open en constructieve gesprekken stimuleren over pluraliteit, censuur en vrijheid — zowel binnen de academie als in het bredere culturele veld. Het doel is niet om standpunten voor te schrijven, maar om ruimte te creëren waarin verschillen kunnen bestaan en productief besproken worden.

De verwachte resultaten op de langere termijn omvatten een publicatie, een conferentiepanel en een instellingsoverstijgende conferentie, evenals de ontwikkeling van een trainingsprogramma voor academici in de kunsten en aanverwante disciplines. Dit programma helpt deelnemers kritisch en reflectief om te gaan met vraagstukken rond vrijheid, pluraliteit en verantwoordelijkheid binnen het academische leven.

Een belangrijk disseminatieformat is het panel voor de European Association of Social Anthropologists (EASA)-conferentie, Speaking of Silence: Negotiating Speech in a Polarized World, georganiseerd door Nofit en Naomi. Het panel nodigt uit tot reflectie op stilte en zelfcensuur als geleefde praktijk en verkent hoe onderzoekers spreken, terughoudendheid en verantwoordelijkheid navigeren binnen een steeds sterker gepolitiseerde context.

Uiteindelijk beoogt het project bij te dragen aan het ontwikkelen van academische culturen die zowel inclusief als intellectueel vrij zijn — omgevingen waarin pluraliteit, nieuwsgierigheid en kritisch gesprek opnieuw de basis vormen voor artistiek en wetenschappelijk onderzoek.

Dit onderzoek wordt uitgevoerd door dr. Nofit Itzhak in samenwerking met de lector.