Terugblik op Testlab: Vakoverstijgend onderwijs voor de toekomst

Het Centre for Arts and Sciences Education (CASE) organiseerde op 5 februari Testlab: Vakoverstijgend onderwijs voor de toekomst. Het was een middag vol ervaringen, kennisuitwisseling en nieuwe perspectieven voor iedereen die op zoek is naar handvatten voor vakoverstijgend of transdisciplinair onderwijs in het po, vo, mbo, hbo en wo. Tijdens Testlab: Vakoverstijgend onderwijs voor de toekomst verdiepten onderwijsprofessionals, onderzoekers en vernieuwers zich in verschillende vakgebieden - zoals kunst, technologie, wetenschap en het sociale domein - via workshops, experimenten en feedbacksessies tussen onderwijs-peers. Centraal in dit Testlab stond de vraag hoe er invulling gegeven kan worden aan zowel de ontwikkeling van basisvaardigheden als toekomstgerichte vakoverstijgende, inter- en transdisciplinaire vaardigheden.

Programma:

13:00 – 13:20     Welkom en introductie (Makerspace) Anne Nigten (CASE) en Meie van Laar (Techkwadraat Amsterdam)
13:30 – 15:00     Workshop ronde 1 op diverse locaties
15:00 – 15:30      Pauze, uitwisselen van ervaringen
15:30 – 17:00     Workshop ronde 2 op div. locaties
17:00 – 17:30     Borrel en afsluiting

Locatie

Alle workshop locaties bevonden zich op het Marineterrein, Amsterdam. Verzamelen bij Makerspace, gebouw 027N

Adres: Marineterrein Amsterdam, Kattenburgerstraat 5, 1018 JA (bereikbaarheid)

Terugblik van de dag

We kijken terug op een inspirerend workshopprogramma vol vakoverstijgende onderwijsaanpakken. Klik op een foto om de slideshow te starten.

Workshops

In de onderstaande tabel vind je het aanbod van de workshops die hebben plaatsgevonden.

Arts❤️Sciences verbindt kunst, wetenschap en technologie om vakoverstijgend onderwijs te versterken. Via trainingen en netwerken onderzoeken we hoe kunstgedreven onderwijs bijdraagt aan betekenisvol leren.

In deze workshop 

In deze workshop ontdek je hoe je kunst, wetenschap en technologie op een impactvolle manier kunt verbinden in de klas. Je maakt kennis met de visie van Arts❤️Sciences en het model Wicked Kunsteducatie, waarmee je leert krachtige vakoverstijgende opdrachten te ontwerpen. Tijdens een design-challenge bedenk je zelf een Wicked opdracht. 

Aan de hand van voorbeelden rond het thema Mens en Machine verkennen we hoe mensen en technologie samenwerken en welke rol creativiteit, data en algoritmen daarin spelen. 

Ter inspiratie delen Teun van der Kroef, Jelmer de Haan en Guus Burger een good practice van zelfontwikkeld lesmateriaal voor een NLT-module, waarin kunst en bèta samenkomen. 

Na deze workshop 

Je hebt concrete inspiratie en handvatten om Arts❤️Sciences toe te passen in je eigen onderwijspraktijk. 

Leerniveau

Geschikt voor kunstdocenten, bètadocenten en docenten Burgerschap in het VO. Ook docenten uit het PO zijn welkom. Arts❤️Sciences is toepasbaar op alle leeftijden en niveaus. 

Door wie

Anneke Willemsen: Docent Beeldend, onderwijs innovator, trainer Wicked Arts Assignment en trainer van Arts❤️Sciences 

Anneke Willemsen

Moderne media bieden een grote creatieve en kritische potentie. Het is echter wel noodzakelijk dat gebruikers deze media beschouwen als een halffabricaat. Tijdens deze workshop gaan we, geïnspireerd door de componeerpraktijk van elektroakoestische muziek, op een creatieve en kritische manier aan de slag met moderne media. 

In deze workshop 

Verkennen we op een kritische en creatieve manier de mogelijkheden en grenzen van moderne media. We onderzoeken de akoestische kwaliteiten van verschillende materialen en voorwerpen en bewerken deze door ze te versterken met piezo-microfoons en effecten (delay, reverb, distortion e.d.). Hierdoor worden de akoestische kwaliteiten van deze materialen uitvergroot en krijgen ze een muzikaal karakter. Vervolgens wordt dit geluidsonderzoek gepresenteerd d.m.v. een korte elektroakoestische compositie. 

Na deze workshop  

Heb je ervaren hoe de werkpraktijk van kunstenaars op een intrinsieke manier een inspiratiebron kan vormen voor vernieuwende en betekenisvolle vormen van vakoverstijgend onderwijs. 

Leerniveau 

De workshop is voor groepsleerkrachten in het primair onderwijs, vakleerkrachten in het primair en voortgezet onderwijs en docenten aan het hbo. 

Door wie

Fabian Westzaan onderzoekt voor Muziekschool Amsterdam en het lectoraat Muziek in Onderwijs van Hogeschool Leiden hoe de componeermethodes van elektroakoestische muziek op een betekenisvolle manier invulling kunnen geven aan de kerndoelen van digitale geletterdheid en kunstzinnige oriëntatie in het basisonderwijs.

Fabian Westzaan

Heb jij ook weleens het idee dat jouw lokaal met een raam naar het plein en een raam naar de gang, een digibord en rijen stoelen en tafels eigenlijk een bubbel is? Een onechte wereld, die wordt doorgeprikt zodra de schoolbel gaat? Dan wordt het tijd om samen levensecht en vakoverstijgend onderwijs te maken! 

In deze workshop  

We testen met jullie een aanpak om in anderhalf uur collega’s actief te betrekken in het ontwerpen van een vakoverstijgende les. Daarbij zitten we op het snijvlak van de leefwereld van de student, van het vak en de kunsten. Het voorbeeld dat wij laten zien is hoe kunst en rekenen elkaar inspireren en versterken in het MBO, maar de aanpak is toepasbaar op alle onderwijssectoren. Gezamenlijk evalueren we het ontwerpproces en selecteren we de bouwstenen voor het ontwerp van vakoverstijgend onderwijs. 

Na deze workshop   

Door met elkaar te starten vanuit een kunstwerk, kijk je met een vernieuwde blik naar het eigen vak en kun je geïnspireerd in een korte tijd een bulk aan interessante ideeën verzamelen, editen en een (aanzet tot) lesontwerp maken. 

Leerniveau  

Docenten uit alle onderwijstypes 

Door wie 

- Gerdien van Keeken, tegenwoordig docent rekenen MBO en onderzoeksdocent bij het practoraat gecijferdheid in het MBO, van oorsprong docent beeldende vorming. 

- Arida Bandringa, werkzaam bij CASE als onderwijsinnovator, educatief ontwerper en Wicked Arts trainer. 

Gerdien van Keeken

Hoe maak je leerlingen actieve denkers en doeners rond wereldvraagstukken? In deze workshop ervaar je hoe creativiteit, technologie en duurzaamheid samenkomen in de Designathon-methode: een inspirerende aanpak voor vakoverstijgend en toekomstgericht onderwijs. 

In deze workshop 

Je maakt kennis met de Designathon-methode en ervaart stap voor stap hoe design-thinking, samenwerken en prototypen leerlingen stimuleert om oplossingen te ontwerpen voor maatschappelijke uitdagingen, gekoppeld aan de Sustainable Development Goals. Je ontdekt hoe ontwerpend leren eigenaarschap, creatief denken en probleemoplossend vermogen versterkt binnen het primair onderwijs. 

Na deze workshop  

Heb je concrete handvatten om ontwerpend, vakoverstijgend onderwijs vorm te geven en leerlingen te begeleiden als creatieve, oplossingsgerichte ontwerpers van de toekomst.

Leerniveau   

Primair onderwijs 

Door wie

Designathon Works gelooft in kindercreativiteit als motor voor een inclusieve en duurzame toekomst. Ina Conkic ondersteunt leerkrachten bij het begeleiden van leerlingen als jonge ontwerpers die met verbeeldingskracht en samenwerking werken aan betekenisvolle oplossingen voor echte wereldvraagstukken. 

Ina Conkic

Deze workshop wil laten zien hoe AI creativiteit kan ondersteunen en hoe kunst in de openbare ruimte uitnodigt tot gesprek over betekenis, eigenaarschap en plaats. Deelnemers ervaren hoe taal, verbeelding en technologie samenkomen en hoe dit bijdraagt aan burgerschap en mediawijsheid. 

Over deze workshop 

In deze workshop onderzoek je hoe je samen met Artificiële Intelligentie een kunstobject ontwerpt voor de openbare ruimte. Als deelnemer kies je eerst een plek die aandacht verdient en vervolgens formuleer je een nauwkeurige beschrijving waarmee A.I. een kunstobject genereert. Zo ontdek je hoe taal, technologie en verbeelding elkaar beïnvloeden. Leerdoelen zijn onder meer kritisch kijken, mediawijsheid, betekenis geven en ontwerpvaardigheden. We sluiten af met korte presentaties en feedback. 

Na deze workshop  

Dit is een nieuwe workshop dus feedback is welkom! Na afloop kunnen docenten toegang krijgen tot het PIONIER lesmateriaal waar deze workshop op gebaseerd is. 

Leerniveau   

Dit is een workshop voor groepsleerkrachten in het primair onderwijs, vakleerkrachten in het primair en voortgezet onderwijs.

Door wie  

Linda Crince Le Roy, ontwerpt kunstlessen die leerlingen laten onderzoeken, maken en betekenis geven. Met PIONIER! Verbindt Linda kunst en creativiteit met o.a. digitale geletterdheid en burgerschap. 

Linda Crince Le Roy

Creatief denken helpt leerlingen zich voor te bereiden op een snel veranderende wereld. Deze workshop laat zien hoe vakoverstijgende projecten & digitalisering praktisch en toegankelijk ingezet kunnen worden, zonder het curriculum los te laten. Daarin leer je een aantal praktijkvoorbeelden en invalshoeken op vakoverstijgend werken.  

In deze workshop  

De opbouw bestaat uit: 

Vakoverstijgend werken  

➔ Hoe ik begon, de ontwikkeling hierin ondersteund door digitalisering/technologie.   

Waarom Kunst een waardevolle schakel is  

➔ Meervoudige intelligentie, executieve functies en ervaringsgericht leren. 

Ontwerp Proces  

➔Welke stappen doorloop je veelal en wat kom je op de werkvloer tegen? 

Praktisch en eerlijk over de route met soms hobbels 

Aan de Slag!  

➔ In subgroepen wissel je uit en werk je samen aan een eigen hypothetisch vakoverstijgend project met digitale component 

Na deze workshop  

Heb je input om zelf aan de slag te gaan en een (hypothetisch) vakoverstijgend ontwerp gemaakt door in speedversie oriëntatie-onderzoek-ontwerp samen te formuleren.

Leerniveau  

Vo / iedereen die: 

  • De wens heeft diverse vakken/disciplines te koppelen en onder te brengen in een curriculum   

  • Open staat voor (opbouwende) collegiale uitwisseling, feedback en samenwerkend leren.  

Door wie 

Pallas Linssen (AKV Sint-Joost | Fontys Academy of the Arts) is een ervaren docent met een sterke focus op curriculumontwikkeling, vakoverstijgend werken, formatief handelen en digitale didactiek. Brengt 3D-printen, AR en VR in (kunst)onderwijs. Ontving Media & Onderwijsprijs 2021 van Beeld en Geluid.  

Pallas Linssen
Pallas Linssen

The Anoiksis Experiment biedt een creatief en praktisch instrument dat de ontoereikende beschrijving van ons overleven als ‘vechten, vluchten, bevriezen’ transformeert tot een begrip van overleven als Anoiksis. Een concept dat helpt onze geestelijke gezondheid te bewaren door waanzin betekenis te geven. Deze workshop wordt in het Engels gegeven.

Over deze workshop

Tijdens de workshop maken deelnemers kennis met een praktische methode die helpt de complexiteit van overleven op een eenvoudige manier te doorgronden. Je leert hoe deze methode kan worden ingezet als instrument voor empathie, analyse en creatie. Daarnaast draagt zij bij aan het ontwikkelen van een meer neurodiverse en trauma-bewuste benadering. Iedere deelnemer krijgt de gelegenheid om de Anoiksis VR-simulatie te ervaren, die met behulp van deze methode is ontworpen.

Na deze workshop

Na afloop van de workshop kun je de waanzin in de wereld, in onze samenlevingen en in onszelf in een nieuw licht zien. Je beschikt over een creatieve ‘mind-hack’ voor empathie, (zelf)zorg, educatie, ontwikkeling en creatie.

Leerniveau

De methode is het meest geschikt voor wie haar wil implementeren en beschikt over een academisch of creatief denk- en werkniveau op mbo-, hbo- of universitair niveau.

The Anoiksis Experiment is een methode die op alle onderwijsniveaus kan worden toegepast, omdat zij vertrekt vanuit subjectieve universalia. De methode is in pilotvorm getest bij uiteenlopende leeftijdsgroepen, van het basisonderwijs tot de universiteit en daarbuiten. Telkens is zij aangepast aan de behoeften van de docent en de studenten.

Door wie

Jennifer Kanary (PhD) is oprichter van Roomforthoughts, een artistiek onderzoekspraktijk die zich richt op het begrijpen van de fysica van het denken en de manier waarop het brein realiteiten construeert. Jennifer heeft een sterke interesse in kunst als vorm van kennisproductie met maatschappelijke waarde, in het bijzonder in relatie tot ons welzijn.

Organisatie

Welkom door Anne Nigten, Directeur CASE   

CASE is een landelijke discipline overstijgende samenwerking van vijf hogescholen en één ROC. Wij richten ons op praktijkgericht onderzoek naar onderwijsvernieuwing op het snijvlak van kunst, wetenschap en technologie in de samenleving. Vanuit het onderzoek dat bij CASE plaatsvindt, worden er trainingen georganiseerd voor leerkrachten, docenten en onderwijsontwikkelaars uit alle leersectoren. In de komende schooljaren biedt CASE Arts❤️Sciences trainingen aan voor PO en VO leerkrachten binnen het Techkwadraat Amsterdam programma.     

Meie van Laar, Programmanager Techkwadraat Amsterdam  

Techkwadraat bouwt aan samenwerkingen tussen scholen, informele leeromgevingen zoals bibliotheken, dierentuinen en musea en het bedrijfsleven. Door de handen ineen te slaan ontstaan er duurzame lokale leerecosystemen. Technologieonderwijs is onderwijs waarin iedereen zich herkent en erkend voelt. Het is het proces waarbij creativiteit, eigenaarschap, samenwerking en kritisch denken met elkaar worden verbonden. Door technologie te verbinden met kunst, burgerschap en media, leren kinderen hoe technologie werkt en hoe ze die kunnen gebruiken om ideeën tot leven te brengen en hun omgeving actief vorm te geven, nu en in de toekomst. Techkwadraat Amsterdam werkt samen met bètapartners Amsterdam, het wetenschapsknooppunt, de HvA en organisaties zoals CASE aan een gratis toegankelijk professionaliseringsaanbod voor leraren. Dit is voor leraren in zowel het basis- als het voortgezet onderwijs.

Testlab: Vakoverstijgend onderwijs voor de toekomst wordt georganiseerd door CASE (Centre for Arts & Sciences Education), met dank aan het lectorenplatform OKWT, Impuls Open Leermateriaal (IOL), Vereniging CultuurProfielScholen en Techkwadraat

Meer weten? Mail dan naar case@ahk.nl of lees meer op de pagina Arts❤️Sciences.

Delen