Het Art & Society-programma, startbaan voor aanstormend AHK talent op het Marineterrein

Eind 2020 zijn de eerste deelnemers van het Art & Society postgraduate honoursprogramma gestart in de AHK Culture Club op het Marineterrein. Zeven net afgestudeerde AHK-studenten krijgen binnen een piloteditie de komende maanden de kans om hun eigen transdisciplinaire maakpraktijk te starten. Het Art & Society-programma is ontwikkeld door Denise Harleman en Matthijs ten Berge, mede-oprichter van de AHK Culture Club.  

Het was een breed gedragen wens binnen de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten om AHK-studenten, die over de grenzen van hun eigen discipline werken, na hun afstuderen nog enige tijd te kunnen begeleiden. De start van een transdisciplinaire maakpraktijk brengt immers extra uitdagingen met zich mee, maar biedt tegelijkertijd ook veel kansen. Voor de nieuwe makers, die de kans vergroten een financieel gezonde praktijk op te bouwen door over grenzen van disciplines en sectoren heen te kijken en door zich te verbinden aan vragen die leven in de maatschappij. Maar ook voor de AHK die hiervan kan leren. Het Art & Society-programma biedt zo geselecteerde net afgestudeerden vanuit alle academies van de AHK de extra mogelijkheid zich in negen maanden verder te ontwikkelen. Ze krijgen de kans een netwerk op te bouwen, samen te werken aan vraagstukken die zij in hun praktijk willen adresseren en delen hun opgedane kennis als parttime docent direct met de AHK-academie.

Over de grenzen van de eigen discipline
‘’Met het Art & Society-programma willen wij de kracht van startende makers versterken en hen begeleiden bij het zelf ontwikkelen van kennis en inzichten die noodzakelijk zijn voor het opzetten van een  duurzame werkpraktijk’’, zo vertelt Denise Harleman. Of hun periode in het programma nu leidt tot een nieuw project, tot financiering of tot een bepaalde bedrijfsvorm staat hen daarin helemaal vrij. Het programma is een soort lab waarin deelnemers onderzoeken hoe ze hun eigen behoeftes kunnen faciliteren en vormgeven en hun netwerk kunnen vergroten. Daarbij kijken de deelnemers over de grenzen van hun eigen discipline en maken zij gebruik van verschillende technieken, zoals bijvoorbeeld VR of AI.

Met externe professionals
Het Art & Society-programma is opgedeeld in thematische sprints van vier dagen die grotendeels door de deelnemers zelf georganiseerd worden. Die vinden eens in de zes weken plaats en bieden ruimte om samen met externe professionals uit de verschillende vakgebieden kennis te verdiepen. Tussen de sprints door gaan de deelnemers aan de slag met hun eigen onderzoeksvragen en bouwen zo aan hun eigen praktijk.
 

Een nieuwe taal 
Bij ontwerpen van het programma werd duidelijk dat er weliswaar geleerd kan worden van startup-programma’s en locaties van andere kennisinstellingen, zoals Startup Village of het gemeentelijke programma Startup Amsterdam, maar dat deze niet één op één over te nemen zijn. “Het gaat binnen het Art & Society-programma veel meer over het vinden van een gemeenschappelijk taal”, voegt Matthijs ten Berge toe. “Een taal waarin de waarde van kunst en cultuur niet sec wordt uitgedrukt in financieel rendement maar waar veel breder naar de maatschappelijke impact en verdienvermogen wordt gekeken.” 

Veranderprocessen aan de hand van kunst
Als docent bij de master Kunsteducatie, de master DAS creative producing én de opleiding Theaterdocent verkort aan de Academie van Theater en Dans heeft Denise Harleman een brede blik op wat er leeft binnen de AHK. Die inzichten heeft Harleman gebruikt bij het ontwerp van het Art & Society-programma, waarbij ze nauw heeft samengewerkt met collega Anouk Rutten. “Ik ben geïnteresseerd in veranderprocessen aan de hand van kunst en de invloed die werk – mits goed gepositioneerd – kan hebben op belangrijke maatschappelijk transities. Vanuit mijn ervaring als docent en creatief producent, stimuleer ik de deelnemers hierover na te denken en concrete stappen te zetten”, legt Harleman uit.

AHK Culture Club
Het Art & Society-programma vindt plaatst in de Culture Club op het Marineterrein. Matthijs ten Berge kreeg vorig jaar de opdracht om deze plek, gevestigd in loods 27-K, te ontwikkelen. In enkele maanden tijd werd naar een ontwerp van het aan de Design Academy opgeleide collectief La Bolleur een ruimte gecreëerd waar AHK-studenten, docenten en onderzoekers zich thuis voelen. De Culture Club biedt flexibele werkplekken en een clubpodium waar resultaten van samenwerkingen met partijen op het Marineterrein en daarbuiten live getoond en gestreamd worden én waar nieuwe projecten worden gestart. 

De Culture Club werd ook ontwikkeld met de wensen van de starters binnen het Art & Society- programma in het achterhoofd. ‘’Hoe maken we van deze hoge, lege loods een inspirerende ruimte waar startende makers elkaar kunnen ontmoeten, hun werk kunnen testen, ideeën kunnen uitwisselen en interdisciplinair kunnen samenwerken met andere kunstenaars en ontwerpers? En hoe kunnen we met de inrichting van de ruimte – waar hergebruik van materialen een belangrijke rol speelt – de kans vergroten dat onze AHK-alumni zich in de kijker spelen en hun netwerk vergroten?’’, vertelt Matthijs ten Berge. 

Testgebied voor kunst en cultuur
Het Marineterrein biedt de deelnemers aan het Art & Society-programma een uitgelezen kans om zich te verbinden met maatschappelijk vraagstukken die er soms letterlijk voor het oprapen liggen  krijgen daarin ook de kans om samen te werken met buren op het terrein. 

Toekomstdromen
Bij de start van het Art & Society-programma was de eerste vraag aan de deelnemers om hun toekomstdroom te visualiseren; ‘Hoe ziet jouw praktijk er over 15 jaar uit en welke condities moeten aanwezig zijn om succesvol te kunnen zijn en welke mindset heb je nodig?’’ Voor sommingen was dit  beeld helder, voor andere minder. “Nog belangrijker dan nieuwe, concrete projecten, moet het resultaat van het programma dit denkproces zijn”, zo zeggen Harleman en Ten Berge. Hun toekomstdroom is dan ook om met het Art & Society-programma in de AHK Culture Club een plek te creëren waar team na team, jaar na jaar gewerkt wordt aan een cultuur waar startende makers succesvol zelf hun eigen interdisciplinaire praktijk vormgeven. Ama van Dantzig, Marleen Stikker en Martin Koolhoven waren de sprekers van de eerste twee sprints , De motivatie is hoog en de mate waarin de groep alumni uit alle zes AHK-academies zelf verantwoordelijkheid neemt in deze pilotfase is bijzonder.

Matthijs ten Berge was zeven jaar directeur van de Amsterdam Creative Industries Network (inmiddels COECI), het Centre of Expertise voor creatieve industrie en digitale technologie waarin de AHK samenwerkt met o.a. de HvA en de Rietveld Academie.  Eerder bedacht en ontwikkelde hij stedelijke onderwijs en kennisplatformen als de Knowledge Mile en Campus Amsterdam. Ook werkte hij als filmproducent en lichtontwerper waarvoor hij meerdere malen werd beloond met o.a. een Dutch Design Award en een nominatie voor een Gouden Palm voor beste korte film. Naast zijn werk voor de AHK Culture Club en het Art & Society-programma werkt hij in opdracht van het College van Bestuur mee aan de plannen van de AHK op het Marineterrein. 

Denise Harleman is naast haar rol als ontwikkelaar van het Art & Society-programma verbonden aan de AHK als docent aan de master Kunsteducatie, de master DAS Creative Producing en een aantal bachelor opleidingen van de Academie van Theater en Dans. Eerder was Harleman onder andere zakelijk directeur bij theatergezelschap Zina van Adelheid Roosen. Gefascineerd door de kracht van kunst in transitieprocessen en de noodzaak tot nieuwe vormen van gedachtenuitwisselingen neemt ze vanuit haar onderneming FUTURABILITY zelf initiatieven, waaronder Collectief Kapitaal, een experiment van een door burgers gefinancierd basisinkomen.

Meer over het Art & Society-programma

Delen